URARTU UYGARLIÄžI

URARTU TARÄ°HÄ°NE KISA BÄ°R BAKIÅž

 
Urartular  MÖ birinci binyılın başında , Van Gölü ve çevresinde önemli bir devlet kuran ve günümüze kadar buradaki uygarlıkları etkilemiÅŸ bir kavimdir. Yapılan araÅŸtırmalar Urartular ile Hurriler arasında akrabalık olduÄŸunu göstermektedir. Zaten urartu dili de Sami ya da Hint Avrupalı bir dil olmayıp , Asiatik bir dil olan Hurri dili ile benzerlikler göstermektedir. Aynı zamanda Hurri ve Urartu tanrıları arasında büyük benzerlikler vardır.

Urartular ile ilgili ilk bilgilere Asur kaynaklarında rastlanmaktadır. Asur Kralı Salmanassar I , MÖ 1274 yılında Uruarti’ye karşı sefer yaptığını yazmaktadır. Ancak o dönemde Urartu kavimleri daha bir devlet haline gelmemiÅŸti. Ayrıca Tevrat’da AÄŸrı Dağı için kullanılan Ararat isminin de Urartu ile alakalı olduÄŸu kesindir. Urartular ise kendilerine Biaini’li demiÅŸler , Biane ya da Viane isminde bugünkü Van ÅŸehrinin adı türemiÅŸtir.

 Urartu ülkesi geçit vermez daÄŸlarla dolu olduÄŸundan kavimler ilk olarak müstakil yerleÅŸim birimlerinde yaÅŸamışlar ancak , büyük olasılıkla , dışarıdan gelen baskılarla birleÅŸmek yoluna gitmiÅŸler ve tahminen MÖ dokuzuncu yüzyılın baÅŸlarında krallıklarını kurmuÅŸlardır.   Urartu Devleti’nin ve krallık sülalesinin kurucusu I.Sarduri Van Kalesi’nin ilk kurucusudur. Buradaki ilk yazıların da Asur yazısı ile taÅŸ bloklara yazılması bu döneme rastlar.  Bu dönemden sonra Urartular’ın geniÅŸleme dönemi baÅŸlar. Bu yıllar MÖ 810- 730, Urartular’ın en kuvvetli oldukları dönemdir. Güneyde Asur ülkesine , batıda Hatti ülkesine yayılmışlar burada savaÅŸlar yapmışlardır. Asur’un bu dönemde zayıflaması da Urartular’ın iÅŸini kolaylaÅŸtırmıştır.

 MÖ 730’larda Asur’un güçlenmesiye Urartu Devleti toprak kaybetmeye baÅŸlamıştır. Bu dönemi Asur’la olan savaÅŸlar takip etmiÅŸtir.  Ancak bu arada güç dengsi de deÄŸiÅŸmektedir. Büyüyen Med tehlikesi, Med-Ä°skit ittifakı ile sonuçlanmış ve bunun sonucunda da Ninova düÅŸmüÅŸ, MÖ 605 yılında da Asur Ä°mparatorluÄŸu tarihe karışmıştır. Bu durum Urartu Devleti’ni de etkilemiÅŸ ve Med ve Ä°skit tehlikesi Urartu üzerine odaklanmıştır. Urartu Ä°mparatorluÄŸu de bu saldırılara dayanamamış ve MÖ yedinci yüzyılın sonunda tarih sahnesinden çekilmiÅŸtir. Eski Urartu kaleleri ÇavuÅŸtepe ve Toprakkale’de bulunan Ä°skit tip ok uçları Urartu ülkesini Ä°skitler’in ele geçirdikleri yönündeki Babil tarihlerini desteklemektedir.

  Urartular bölgede önemli bir uygarlık oluÅŸturmuÅŸlar, Urartu metal iÅŸlemecilik sanatı çevre kültürler üzerinde etkili olmuÅŸtur. Bu gelenek bugün bile devam etmektedir. Ancak Urartular edebiyat alanında büyük eserler vermemiÅŸler ya da vermiÅŸlerse de henüz gün ışığına çıkmamıştır.

VANDA Urartu Dilini Bilen Ve Dünyadaki 38 KiÅŸiden 1 i Olan Mehmet KuÅŸman Hakkında;

          

Ä°limiz Gürpınar Ä°lçesinde ikamet eden, Ortaokul mezunu Mehmet KuÅŸman, Urartu dilini bilen dünyadaki 38 kiÅŸiden biri Urartu uygarlığı bekçi KuÅŸman'la yaşıyor. Mehmet KuÅŸman, Van'daki Sardurihinili Kalesi'nin 40 yıllık bekçisi. Yöreye kazı için gelen hocalardan aldığı kitaplardan öÄŸrenmiÅŸ Urartu dilini. KuÅŸman: “Gözlerimi kapattığım zaman bile Urartuları görüyorum” diye anlatıyor ilgisini. Tek isteÄŸi ise gençlere ve meraklılarına Urartu dilini öÄŸretmek Kaleleri ile ünlü kavim Urartular MÖ birinci bin yılın başında, Van Gölü ve çevresinde önemli bir devlet kurmuÅŸ ve buradaki uygarlıkları etkilemiÅŸ bir kavimdir. BaÅŸÅŸehirleri TuÅŸba'dır (Van). Kaleler ve su kanalları ile ünlü Urartular, madencilik ve maden iÅŸletmeciliÄŸinde ileri gitmiÅŸlerdir. Urartu dili Asiatik bir dil olan Hurri dili ile günümüzde ise DoÄŸu Kafkas dil ailesinden Çeçence ve Ä°nguÅŸça ile benzerlikler göstermektedir. ilimiz Eski Kültürlerinde Olan Çivi Yazısının önemini vurgulamak için Mehmet KuÅŸman'ın yazmış oldugu " Van Emniyet MüdürlüÄŸü " çivi yazısı kullanmış olduÄŸumuz sertifaka örnegi aÅŸağıda gösterilmiÅŸtir. 

Mehmet Kuşmanın Eserlerinden Görünüm;